Gıdalardaki pestisit kalıntıları, insan sağlığını ciddi şekilde tehdit edebiliyor. Biruni Üniversitesi Uygulamalı Bilimler Fakültesi Gastronomi ve Mutfak Sanatları Bölümü’nden Dr. Öğr. Üyesi Aslı Muslu Can, bu konuda dikkat çekici uyarılarda bulundu. Can, artan dünya nüfusu ve buna bağlı gıda talebinin, tarımsal üretimde verimliliği artırmayı zorunlu kıldığını belirtti ve pestisitlerin bu bağlamda üreticiler için vazgeçilmez bir araç haline geldiğini ifade etti.
Pestisitler, böcekler, yabancı otlar ve mantarlar gibi zararlılarla mücadelede kullanılan kimyasal ya da biyolojik maddelerdir. Ancak, bu maddelerin yanlış kullanımı önemli sağlık sorunlarına yol açabilir. Can, “İnsektisitler, böcekleri; herbisitler, yabancı otları; fungisitler ise mantarları kontrol altına almak amacıyla kullanılır. Bu kimyasallar, tarımsal verimliliği artırmak ve ürün kalitesini yükseltmek için sıklıkla tercih edilmektedir. Ancak, gıdalarda kalıntı biçiminde insan vücuduna girebilen pestisitler, uygun dozda ve kullanım talimatlarına uyulmadığında birikim yapabilir. Uzun süreli maruziyet, hormon dengesizlikleri, sinir sistemi bozuklukları, bağışıklık sisteminin zayıflaması ve bazı kanser türleri ile ilişkilendirilmektedir. Özellikle çocuklar, yaşlılar ve hamile kadınlar bu etkilerden daha fazla etkilenebilirler.” dedi.
Can ayrıca, pestisitlerin yalnızca hedef zararlıları değil, aynı zamanda faydalı böcekleri ve ekosistemi de olumsuz etkileyebileceğine dikkat çekti. Bu maddelerin toprak mikroorganizmalarına zarar verebileceğini ve su kaynaklarında kalıntı birikmesine yol açarak uzun vadeli çevre kirliliğine neden olabileceğini vurguladı. Bu durum, biyolojik çeşitliliğin azalmasına ve ekosistem dengesinin bozulmasına sebep olabilir.
Türkiye’de pestisit kullanımı, Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından belirlenen maksimum kalıntı limitleri doğrultusunda denetlendiğini belirten Can, “Zaman zaman yapılan analizlerin, limit üstü kalıntılara rastlayarak konunun ciddiyetini gözler önüne serdiğini” ifade etti. Tüketicilerin, basit önlemlerle pestisit maruziyetini azaltabileceğini söyleyen Can, sebze ve meyvelerin bol suyla yıkanmasını, mümkünse kabuklarının soyulmasını, mevsiminde ve yerel ürünlerin tercih edilmesini, güvenilir üreticilerden alışveriş yapılmasını ve organik veya iyi tarım uygulamaları sertifikalı ürünlere yönelmenin önemini vurguladı.
Pestisit kullanımının tamamen ortadan kaldırılmasının kısa vadede mümkün olmadığını belirten Can, entegre zararlı yönetimi, biyolojik mücadele yöntemleri ve doğru doz uygulamalarının riskleri önemli ölçüde azaltabileceğini ifade etti. Üretici kadar tüketicinin de bilinçlenmesinin önem taşıdığını belirten Can, pestisitlerin modern tarımın önemli bir parçası olduğunu, ancak bilinçsiz kullanımının ciddi sağlık ve çevre sorunlarına yol açabileceğini dile getirdi. Daha güvenli ve sürdürülebilir bir gıda sistemi için toplumsal farkındalığın artırılması gerektiğini kaydetti.
